Day 2 - Navigating the Linux File System: Where Am I and Where Can I Go?

အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါ ။ ပထမ article မှာ Linux ရဲ့ အရေးပါပုံကို လေ့လာခဲ့ပြီးပြီဆိုတော့ ဒီနေ့မှာတော့ Linux ရဲ့ map လို့ ခေါ်လို့ရတဲ့ File System ထဲကို ဆက်ခြေချကြည့်ရအောင်ဗျာ။

File Hierarchy Standard

Linux Command Line (CLI) နဲ့ စပြီး အလုပ်လုပ်တဲ့အခါ Linux ရဲ့ File System ကြီး ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲဆိုတာ သိနားလည်ဖိုက အရေးကြီးဆုံးပါ။ ဒါမှသာ ကျွန်တော်တိုက ဘယ် directory ရောက်နေတယ်၊ လက်ရှိ directory ကနေ ကိုယ်သွားချင်တဲ့ directory ကို ဘယ်လို command သုံးရင် ရောက်နိုင်လဲဆိုတာတွေကို သိနိုင်မှာပါ။ Linux ရဲ့ Directory ဆိုတာက Window တို့ Mac တို့မှာ ရှိတဲ့ Folder နဲ့ အတူတူပါပဲ။

Windows မှာ Drive C: လိုမျိုး ရှိသလို Linux မှာလည်း Root လိုခေါ်တဲ့ main starting point လေး ရှိပါတယ်။ ဒီကောင့်ကို Root Directory ( / ) ဆိုပြီး ခေါ်ပြီး Linux မှာ ရှိတဲ့ Directories တွေ Files တွေ အားလုံးက ဒီကောင်ကနေတစ်ဆင့် ခွဲဖြာပြီး ထွက်သွားတာပါ ။ ဒီ File Hierarchical System ကိုသာ ကောင်းကောင်း နားလည်မယ်ဆိုရင် ဘယ်လို Linux OS ကိုမဆို အဆင်ပြေပြေ သုံးနိုင်မှာ‌ပါ။

ဒီနေ့မှာတော့ directory တွေကြား တစ်နေရာကနေ တစ်နေရာ သွားဖို့ basic command (၃)ခုကို လေ့လာမှာပါ။

Command (1): Where Am I? (pwd)

ကျွန်တော်တို Terminal ကို ဖွင့်လိုက်တာနဲ့ လက်ရှိရောက်နေတဲ့နေရာ (Current Working Directory) ကို သိဖို့လိုပါတယ်။

pwd (Print Working Directory)

pwd command က လက်ရှိ ကိုယ်ရှိနေတဲ့ လမ်းကြောင်း (Path) အပြည့်အစုံကို ပြပေးပါတယ်။

1 pwd

Sample Output:

1/home/devops-learner

(ဆိုလိုတာက ကျွန်တော်တိုက /home ထဲက devops-learner လိုအမည်ရှိတဲ့ directory ထဲမှာ ရောက်နေတာပါ)

Command (2): What's Around Me? (ls)

ကိုယ်ရောက်နေတဲ့ Directory ထဲမှာ ဘယ်လို file တွေ၊ sub-directories တွေ ရှိနေလဲဆိုတာကို သိဖို ls ကို သုံးရပါတယ်။

ls (List)

ls command က လက်ရှိ Directory အတွင်းမှာရှိတဲ့ directoriesတွေ files တွေကို list လုပ်ပေးပါတယ်။

1ls

တကယ့် DevOps daily work တွေမှာဆို ရိုးရိုး ls ထက် ပိုပြီး details ကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ အဲ့ခါ ကျွန်တော်တို့က

1ls --help

ကို သုံးပြီး ls ရဲ့ တစ်ခြား options တွေကို ဆက်ကြည့်လို့ရပြီး သုံးလို့ရပါသေးတယ်.

Command (3): Moving Around (cd)

cd command က ကျွန်တော်တို့ တစ်နေရာကနေ နောက်တစ်နေရာကို directory change တဲ့အခါမှာ သုံးပါတယ်။

cd (Change Directory)

directory တစ်ခုထဲ ၀င်မယ်ဆိုရင်

1cd logs

(လက်ရှိရှိနေတဲ့ နေရာကနေ logs ဆိုတဲ့ Folder ထဲကို ဝင်သွားမှာပါ။)

parent directory ကို ပြန်သွားမယ်ဆိုရင်

1cd ..

(လက်ရှိနေရာရဲ့အထက် တစ်ဆင့်အပေါ် Directory သို ပြန်တက်မှာပါ)

home directory ကို ပြန်သွားချင်ရင်

1cd ~

(ဒါမဟုတ် cd လို့ပဲ ရိုက်ပြီး Enter နှိပ်ရုံပါပဲ။)

Absolute vs. Relative Paths

Directory locationကို ညွှန်းချင်တဲ့အခါ Absolute Pathနဲ့ Relative Path ဆိုပြီး နည်းနှစ်မျိုးရှိပါတယ်။

Absolute Path

Absolute Path ကတော့ Root (/) ကနေ စပြီး ညွှန်းတဲ့ပုံစံပါ ။ ကိုယ်ဘယ်နေရာမှာပဲ ရောက်နေပါစေ၊ ဒီpath က root ကနေစလို ကိုယ်သွားချင်တဲ့ နေရာကို ဆက်ညွှန်းပေးပါတယ်။

1cd /etc/nginx/sites-available

Relative Path

Relative Path က root က စညွှန်းတာမဟုတ်ဘဲ လက်ရှိ directory ကနေ ကိုယ်သွားမဲ့ directory ကိုပဲ ဆက်သွားတာပါ

1cd Documents/reports

(ကိုယ်က /home/user မှာရှိနေရင် /home/user/Documents/reports ကို ရောက်သွားမှာပါ။)

ဒီနေ့တော့ ဒီလောက်ပါပဲ။ အပေါ်က ပြောသွားတဲ့ commands တွေကို ကိုယ့် device မှာ Terminal or WSL ဖွင့်ပြီး လိုက် စမ်း ကြ့ည့်ဖို့တော့ လိုပါတယ်။ မဟုတ်ရင် commands တွေက ရည်းစားဟောင်းလို မဟုတ်ဘဲ မခေါ်မပြောတာ ကြာရင် မေ့သွားတတ်လို့ပါ။

နောက်ရက်မှာတော့ File တွေကို create၊ copy၊ moveနဲ့ delete လုပ်ဖို့အတွက် touch, mkdir, cp, mv, rm စတဲ့ Command တွေကို လေ့လာသွားပါမယ်။